{"id":878,"date":"2021-09-21T20:49:52","date_gmt":"2021-09-21T20:49:52","guid":{"rendered":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/?p=878"},"modified":"2022-02-14T09:00:04","modified_gmt":"2022-02-14T09:00:04","slug":"les-perturbateurs-endocriniens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/","title":{"rendered":"Les perturbateurs endocriniens"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p><em>On entend de plus en plus parler de ces fameux PE ou Perturbateurs Endocriniens (parfois appel\u00e9s \u00ab\u00a0disrupteur endocriniens\u00a0\u00bb de la traduction litt\u00e9rale anglaise). Mais qui sont-ils exactement ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ? et comment r\u00e9duire son exposition \u00e0 ces substances ? <\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg\" alt=\"les perturbateurs endocriniens\" class=\"wp-image-879\" width=\"311\" height=\"311\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 311px) 100vw, 311px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Un perturbateur endocrinien c&rsquo;est quoi ? <\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Le terme de \u00ab\u00a0perturbateur endocrinien\u00a0\u00bb est assez r\u00e9cent<\/strong>, invent\u00e9 en 1991 par un zoologiste et \u00e9pid\u00e9miologiste am\u00e9ricain, Monsieur Theo Colborn. Selon la d\u00e9finition de l&rsquo;OMS, \u00ab\u00a0<em>un Perturbateur Endocrinien est une substance chimique d\u2019origine naturelle ou synth\u00e9tique, \u00e9trang\u00e8re \u00e0 l\u2019organisme et susceptible d\u2019interf\u00e9rer avec le fonctionnement du&nbsp;syst\u00e8me endocrinien. Les PE d\u00e9r\u00e8glent le fonctionnement hormonal des organismes vivants, et ont ainsi des effets n\u00e9fastes sur l\u2019environnement et sur la sant\u00e9 humaine<\/em>\u00ab\u00a0.<\/p>\n\n\n\n<p>En d&rsquo;autres termes,<strong> les perturbateurs endocriniens sont des substances dites exog\u00e8nes<\/strong> = \u00ab\u00a0ne se trouvant pas \u00e0 l&rsquo;origine dans le corps\u00a0\u00bb). Ce sont souvent chimiques de synth\u00e8se, qui ressemblent \u00e9norm\u00e9ment \u00e0 nos hormones, principalement les oestrog\u00e8nes, on parle alors de x\u00e9no-oestrog\u00e8nes (x\u00e9no = ext\u00e9rieur, \u00e9tranger \u00e0 l&rsquo;oppos\u00e9 d&rsquo;endo = endog\u00e8ne, \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur de notre corps). Si bien que notre corps (mais aussi celui des animaux !) peut les confondre avec celles qu\u2019il fabrique naturellement. Ceci entraine des perturbations du fonctionnement naturel et des effets d\u00e9l\u00e9t\u00e8res sur le long terme. <\/p>\n\n\n\n<p>Ce sont des substances qui perturbent l&rsquo;activit\u00e9 hormonale naturelle, sans se refl\u00e9ter sur une prise de sang. Vous pouvez avoir une prise de sang normale, avec des taux d&rsquo;oestrog\u00e8nes corrects, sans pour autant que cela balaye l&rsquo;hypoth\u00e8se d&rsquo;un probl\u00e8me de d\u00e9s\u00e9quilibre du fait de la forte quantit\u00e9 de x\u00e9no-oestrog\u00e8nes. L&rsquo;activit\u00e9 oestrog\u00e9nique totale (oestrog\u00e8nes naturels + oestrog\u00e8nes externes) est donc plus importante. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Note sur les mycotoxines<\/strong>. Ce sont des toxines produites par les moisissures que l&rsquo;on inhale \u00e0 longueur de journ\u00e9e si on vit et travaille en milieu humide ou dans notre alimentation. Comme les x\u00e9no-oestrog\u00e8nes, certaines mycotoxines se comportent comme nos oestrog\u00e8nes naturels. Mais elles ne sont pas identifi\u00e9s dans une prise de sang. Elles peuvent contribuer \u00e0 des d\u00e9r\u00e8glements hormonaux comme l&rsquo;endom\u00e9triose). <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">O\u00f9 se cachent les perturbateurs endocriniens?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Les perturbateurs endocriniens sont malheureusement omnipr\u00e9sents<\/strong> comme vous pouvez le d\u00e9couvrir sur cette infographie ci-dessous. Ils constituent une source de pollution invisible mais bien r\u00e9elle ! Les sources au sein de notre maison sont multiples, on y est confront\u00e9 sans m\u00eame s&rsquo;en rendre compte, et pourtant elles diffusent quotidiennement et \u00e0 faible dose (\u00e9missions des peintures, vernis, laques des meubles et murs, les plastiques des tupperwares ou des bouteilles d&rsquo;eau) ou \u00e0 dose plus \u00e9lev\u00e9es (produits de nettoyage et d&rsquo;entretien, produits de bricolage, bougies et diffuseurs parfum\u00e9s, b\u00e2tons d&rsquo;encens du commerce)&#8230; Et s&rsquo;ajoute \u00e0 cela les pesticides qui se retrouvent sur la peau des fruits et l\u00e9gumes non bio, les hormones de synth\u00e8se (des x\u00e9no-oestrog\u00e8nes : oestrog\u00e8nes non fabriqu\u00e9s par notre corps)<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-882\" width=\"453\" height=\"453\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE4.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 453px) 100vw, 453px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Comment agissent-ils?<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-880\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE2.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-881\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE3.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Nous connaissons aujourd&rsquo;hui les impacts des perturbateurs endocriniens dans des probl\u00e9matiques comme l&rsquo;endom\u00e9triose, le SOPK, les troubles de la fertilit\u00e9, l&rsquo;hypothyro\u00efdie, la dybiose chronique. Ils sont d&rsquo;autant plus probl\u00e9matiques lors de moments particuliers de nos vie, appel\u00e9s <strong>fen\u00eatres de vuln\u00e9rabilit\u00e9<\/strong> : <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>avant la conception d&rsquo;un b\u00e9b\u00e9<\/li><li>grossesse<\/li><li>premiers 1000 jours de vie de b\u00e9b\u00e9<\/li><li>enfants en plein d\u00e9veloppement <\/li><li>pubert\u00e9<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Le <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.inrs.fr\/risques\/perturbateurs-endocriniens\/definition-mecanismes-action.html\" target=\"_blank\">site de l&rsquo;INRS<\/a> (Institut national de recherche et de s\u00e9curit\u00e9 pour la pr\u00e9vention des accidents du travail et des maladies professionnelles) reporte ces p\u00e9riodes de vuln\u00e9rabilit\u00e9 aux PE dans le sch\u00e9ma ci-dessous lors de l&rsquo;exposition de la future maman. Il pr\u00e9cise que les effets  peuvent impacter le b\u00e9b\u00e9 \u00e0 naitre directement mais aussi avoir des effets sur sa descendance (effets trans-g\u00e9n\u00e9rationnels). Des PE sont retrouv\u00e9s dans le placenta, le cordon ombilical, les premi\u00e8res selles de b\u00e9b\u00e9 \u00e0 la naissance (m\u00e9conium), les urines de b\u00e9b\u00e9 et maman&#8230;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-1024x718.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1366\" width=\"624\" height=\"437\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-1024x718.png 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-600x420.png 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-300x210.png 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-768x538.png 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08-800x560.png 800w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Capture-de\u0301cran-2021-12-01-a\u0300-09.22.08.png 1096w\" sizes=\"auto, (max-width: 624px) 100vw, 624px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Si les effets des PE sur le d\u00e9veloppement du foetus <em>in utero<\/em> sont aujourd&rsquo;hui bien document\u00e9s, et bien qu&rsquo;on assiste \u00e0 une recrudescence de maladies m\u00e9taboliques chroniques (ob\u00e9sit\u00e9, diab\u00e8te, insulino-r\u00e9sistance, hyper\/hypothyro\u00efdie&#8230;) et des troubles de la reproduction, le lien avec les PE est encore difficile \u00e0 prouver pr\u00e9cis\u00e9ment. Mais puisqu&rsquo;ils interagissent avec nos hormones, ils participent \u00e0 l&rsquo;aggravation de ces troubles sans \u00eatre les seuls en cause. <\/p>\n\n\n\n<p>Les effets ne sont pas imm\u00e9diats mais diff\u00e9r\u00e9s dans le temps, ce qui en fait une menace tr\u00e8s pernicieuse. <\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Une toxicit\u00e9 par accumulation de doses<\/h5>\n\n\n\n<p>Chaque PE se trouvent souvent \u00e0 des doses tr\u00e8s faibles mais : <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>c\u2019est l\u2019addition de toutes celles-ci jour apr\u00e8s jour qui cause la toxicit\u00e9 ! <\/li><li>on parle d\u2019accumulation de dose et d\u2019effet cocktail de tous les PE ensemble quotidiennement <\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>C&rsquo;est donc une <strong>pollution insidieuse,<\/strong> ne causant pas d&rsquo;effets visibles au moment de l\u2019ingestion mais plus tardivement suite \u00e0 une accumulation de doses r\u00e9p\u00e9t\u00e9es ! <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Comment les \u00e9viter ou r\u00e9duire son exposition ? <\/h2>\n\n\n\n<p>Faites-vous par exemple attention \u00e0 la composition de vos cosm\u00e9tiques ? Ce que vous appliquez sur votre peau passe en effet directement et rapidement dans le sang. Les substances se retrouvent dans notre organisme, s&rsquo;accumulent quand le corps n&rsquo;arrive pas ou plus \u00e0 les \u00e9liminer. <\/p>\n\n\n\n<p>Quelques gestes simples permettent de petit \u00e0 petit limiter son exposition quotidienne. Mais pas de pression, tous ces changements peuvent se faire progressivement. On termine son gel douche entam\u00e9 et le suivant on fera attention \u00e0 celui qu&rsquo;on ach\u00e8te. On optera peut-\u00eatre plut\u00f4t pour un savon dur saponifi\u00e9 \u00e0 froid sans parfum synth\u00e9tique. Tout changement demande de l&rsquo;adaptation psychique et aussi corporel. Il se peut que vos cheveux ou votre peau vous le fasse sentir les premiers temps lors de la transition vers quelque chose de plus naturel !<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-1024x1024.jpg\" alt=\"comment \u00e9viter les pertubateurs endocriniens\" class=\"wp-image-883\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE5.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-1024x1024.jpg\" alt=\"qui sont les perturbateurs endocriniens\" class=\"wp-image-884\" srcset=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-100x100.jpg 100w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-600x600.jpg 600w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-300x300.jpg 300w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-150x150.jpg 150w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-768x768.jpg 768w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6-75x75.jpg 75w, https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE6.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Les r\u00e9flexes \u00e0 adopter chez soi (suite)<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Choisir des produits d&rsquo;entretien simples (savon noir, savon de Marseille, vinaigre blanc > cf mes recettes d\u00e9di\u00e9es) et sans parfum ! <\/li><li>Aspirer au minimum deux fois par semaine notamment si vous \u00eates sensibles aux acariens, poussi\u00e8res et on d\u00e9poussi\u00e8re aussi les sorties de ventilation. <\/li><li>Adopter une lessive saine non agressive pour la peau (fait maison cf mes recettes ou achet\u00e9e avec une composition la plus naturelle possible) <\/li><li>Essayer de changer sa routine cosm\u00e9tique ! savons, parfums, maquillage, protections hygi\u00e9niques<\/li><li>Remplacer le plastique dans l&rsquo;alimentaire. Privil\u00e9gier l&rsquo;inox, le verre\/pyrex. Penser notamment \u00e0 des tisanes et th\u00e9 en VRAC et non en sachets ! Bannir les po\u00eales et casseroles en T\u00e9flon, papier sulfuris\u00e9 avec anti-adh\u00e9sif, aluminium. Le plastique est particuli\u00e8rement d\u00e9l\u00e9t\u00e8re lorsqu&rsquo;il entre en contact avec des aliments gras et lorsqu&rsquo;il est chauff\u00e9. <\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>A terme, on va ainsi soutenir sa thyro\u00efde, \u00e9viter les d\u00e9s\u00e9quilibres hormonaux en cr\u00e9ant pas notamment un exc\u00e8s d&rsquo;oestrog\u00e8nes, r\u00e9duire les troubles de la fertilit\u00e9&#8230;<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Quid des phyto-oestrog\u00e8nes produits par certaines plantes?<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Ce sujet fait beaucoup d\u00e9bat depuis plusieurs ann\u00e9es, notamment en ce qui concerne le soja ! J&rsquo;y reviendrai dans un prochain article \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Quelques r\u00e9f\u00e9rences et livres int\u00e9ressants pour aller plus loin<\/h5>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Perturbateurs endocriniens, une bombe \u00e0 retardement pour nos enfants. Isabelle Doumenc, pr\u00e9face de Mich\u00e8le Rivasi.<\/li><li>Chapitre d\u00e9di\u00e9 aux PE dans le livre l&rsquo;alimentation anti-endom\u00e9triose. Fabien Piasco<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>On entend de plus en plus parler de ces fameux PE ou Perturbateurs Endocriniens (parfois appel\u00e9s \u00ab\u00a0disrupteur endocriniens\u00a0\u00bb de la traduction litt\u00e9rale anglaise). Mais qui sont-ils exactement ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ? et comment r\u00e9duire son&#8230;<\/p>\n<p><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_genesis_hide_title":false,"_genesis_hide_breadcrumbs":false,"_genesis_hide_singular_image":false,"_genesis_hide_footer_widgets":false,"_genesis_custom_body_class":"","_genesis_custom_post_class":"","_genesis_layout":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"post-878","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-cosmetique-naturelle","7":"entry","8":"has-post-thumbnail"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nathalie Faggianelli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-21T20:49:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-02-14T09:00:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"nathalie.faggianelli@gmail.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"nathalie.faggianelli@gmail.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"nathalie.faggianelli@gmail.com\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5f135111edf74342a00a7187930f89ad\"},\"headline\":\"Les perturbateurs endocriniens\",\"datePublished\":\"2021-09-21T20:49:52+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-14T09:00:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/\"},\"wordCount\":1240,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/PE1-1024x1024.jpg\",\"articleSection\":[\"Cosm\u00e9tique naturelle\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/\",\"name\":\"Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/PE1-1024x1024.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-21T20:49:52+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-14T09:00:04+00:00\",\"description\":\"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/PE1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/PE1.jpg\",\"width\":1080,\"height\":1080,\"caption\":\"informative image\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/2021\\\/09\\\/21\\\/les-perturbateurs-endocriniens\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/page-daccueil\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Les perturbateurs endocriniens\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/\",\"name\":\"Nathalie Faggianelli\",\"description\":\"Phyto-Aromatologue, naturopathe, form\u00e9e en micronutrition \u00e0 Lille - La Madeleine ou en ligne\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#organization\",\"name\":\"Nathalie Faggianelli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/logo-pro1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/logo-pro1.png\",\"width\":1728,\"height\":1521,\"caption\":\"Nathalie Faggianelli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5f135111edf74342a00a7187930f89ad\",\"name\":\"nathalie.faggianelli@gmail.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"nathalie.faggianelli@gmail.com\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/nathalie-faggianelli.fr\\\/index.php\\\/author\\\/nathalie-faggianelligmail-com\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli","description":"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli","og_description":"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?","og_url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/","og_site_name":"Nathalie Faggianelli","article_published_time":"2021-09-21T20:49:52+00:00","article_modified_time":"2022-02-14T09:00:04+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"nathalie.faggianelli@gmail.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"nathalie.faggianelli@gmail.com","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/"},"author":{"name":"nathalie.faggianelli@gmail.com","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#\/schema\/person\/5f135111edf74342a00a7187930f89ad"},"headline":"Les perturbateurs endocriniens","datePublished":"2021-09-21T20:49:52+00:00","dateModified":"2022-02-14T09:00:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/"},"wordCount":1240,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg","articleSection":["Cosm\u00e9tique naturelle"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/","url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/","name":"Les perturbateurs endocriniens - Nathalie Faggianelli","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1-1024x1024.jpg","datePublished":"2021-09-21T20:49:52+00:00","dateModified":"2022-02-14T09:00:04+00:00","description":"On entend de plus en plus parler de ces fameux Perturbateurs Endocriniens. Mais qui sont-ils ? quels sont leurs impacts sur notre sant\u00e9 ?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#primaryimage","url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1.jpg","contentUrl":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/PE1.jpg","width":1080,"height":1080,"caption":"informative image"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/2021\/09\/21\/les-perturbateurs-endocriniens\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/page-daccueil\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Les perturbateurs endocriniens"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#website","url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/","name":"Nathalie Faggianelli","description":"Phyto-Aromatologue, naturopathe, form\u00e9e en micronutrition \u00e0 Lille - La Madeleine ou en ligne","publisher":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#organization","name":"Nathalie Faggianelli","url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/logo-pro1.png","contentUrl":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/logo-pro1.png","width":1728,"height":1521,"caption":"Nathalie Faggianelli"},"image":{"@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/#\/schema\/person\/5f135111edf74342a00a7187930f89ad","name":"nathalie.faggianelli@gmail.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4fcc83727d6ce5aebd46ba120922531f8f482f2d4fe289593e0c8c582085b593?s=96&d=mm&r=g","caption":"nathalie.faggianelli@gmail.com"},"sameAs":["http:\/\/nathalie-faggianelli.fr"],"url":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/author\/nathalie-faggianelligmail-com\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=878"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1856,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/878\/revisions\/1856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nathalie-faggianelli.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}